Ochrona przed suchą zgnilizną kapustnych rzepaku

Sucha zgnilizna kapustnych jest bez wątpienia najgroźniejszą chorobą rzepaku ozimego. Zmieniające się warunki klimatyczne powodują, że walka z tym zagrożeniem jest coraz trudniejsza. Dodatkowo wycofywanie substancji czynnych fungicydów sprawia, że ich asortyment staje się coraz uboższy, a możliwości zwalczania ubywa.

Z pomocą rolnikom przychodzi genetyka. Jednym z ważniejszych kierunków hodowli odmian jest bowiem hodowla odpornościowa – w przypadku chorób rzepaku zmierzająca do uzyskania roślin, dla których sucha zgnilizna nie będzie zagrożeniem.

Sucha zgnilizna kapustnych w rzepaku stanowi coraz większe zagrożenie. Dlaczego? Winne jest globalne ocieplenie. Zmiany klimatyczne objawiające się długą, ciepłą i wilgotną jesienią sprzyjają rozwojowi patogenów grzybowych. Ponadto łagodna zima sprzyja wzrostowi grzybni. Jesienne infekcje w rzepaku mogą być spowodowane przez:

• zarodniki wydostające z owocników (piknidiów), które już w 16°C kiełkują po 24 godzinach;
• askospory (zarodniki workowe), powstające w pseudotecjach, które już w 4–8°C kiełkują po niespełna 8 godzinach.

Objawy, które powodują grzyby Leptosphaeria maculans i L. biglobosa (st. kon. Phoma lingam) – sprawcy choroby suchej zgnilizny kapustnych – widoczne są w różnych fazach wzrostu roślin.

• Objawy na szyjce korzeniowej – u chorych siewek wyrastających z zainfekowanych nasion widoczne jest poczernienie (tzw. czarna nóżka); silnie porażone siewki zamierają.
• Objawy na liścieniach, liściach, łodygach, łuszczynach – szarobrunatne lub prawie białe, owalne lub nieregularne plamy z czarnymi punktami (piknidia) w części środkowej. Porażone liścienie, liście zamierają; podstawy łodyg pękają – rośliny wylegają i zamierają; okrywę porażonych nasion przerasta grzybnia.

Gatunek L. maculans jest bardziej zjadliwy. Powoduje porażenie podstawy łodygi i przerwanie wiązek przewodzących – prowadzi do obumierania roślin. L. biglobosa ma mniejszą szkodliwość – nie wnika do wnętrza roślin, ale powoduje rozległe plamy na łodygach.

Im cieplej tym sucha zgnilizna kapustnych w rzepaku rozwija się szybciej. Wydłużające się, ciepłe jesienie sprzyjają porażeniu, a opady deszczu, które ułatwiają rozprzestrzenianie się patogenu, niejednokrotnie uniemożliwiają rolnikom wyjazd w pole i wykonanie zabiegów fungicydowych. Ciepły początek jesieni sprzyja wzrostowi rzepaku. Z kolei pojawienie się opadów na przełomie października i listopada może przyczynić się do rozsiewania zarodników, co z kolei prowadzi do zakażenia rzepaku suchą zgnilizną kapustnych.

Rośliny zainfekowane jesienią gorzej zimują, a w sezonie ich kondycja jest słabsza, w ograniczonym stopniu zawiązują łuszczyny, a nasiona przedwcześnie dojrzewają. Zniżka plonu może przekroczyć 20%. Bywa, że sucha zgnilizna kapustnych silnie porażająca już jesienią powoduje wypadanie roślin.

Zwalczanie suchej zgnilizny kapustnych przy użyciu fungicydów rekomendowane jest w sytuacji, gdy inne metody okazują się nieskuteczne, a próg szkodliwości został przez patogena przekroczony. Skuteczne działanie na suchą zgniliznę kapustnych wykazują substancje czynne z grupy strobiluryn (azoksystrobina, piraklostrobina) czy triazoli (difenokonazol, metkonazol, paklobutrazol, protiokonazol, tebukonazol). Zwalczanie interwencyjnie lub zapobiegawcze przynosi najlepsze efekty.

„Lepiej zapobiegać niż leczyć” – maksyma sprawdza się też w fitopatologii. Sucha zgnilizna kapustnych w rzepaku ograniczana jest bowiem dzięki działaniom profilaktycznym, obejmującym m.in.:

• 3–4-letnie przerwy w uprawie roślin żywicielskich;
• agrotechnikę i ochronę, np. zwalczanie szkodników powodujących rany na roślinach;
• wybór kwalifikowanego materiału siewnego;
• wybór odmian o zwiększonej odporności na suchą zgniliznę kapustnych.

Standardem nowej generacji odmian mieszańcowych Limagrain jest kompleksowa ochrona plonu, na którą składa się sprawdzona odporność na suchą zgniliznę kapustnych (gen Rlm7), odporność na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) oraz wbudowana odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie nasion. Gwarantuje to sukces w uprawie rzepaku, rośliny są bowiem zabezpieczone przed patogenem od siewu aż do zbioru. Gen Rlm 7 chroni też przed najbardziej zjadliwą formą L. maculans. Rozpoznawalne odmiany rzepaku ozimego w ofercie firmy Limagrain z genem Rlm 7, to m.in.:

• LG Ambassador – średniowczesny mieszaniec, lider w badaniach COBORU pod względem plonowania;
• LG Armada– średniowczesny mieszaniec najnowszej generacji z wieloma opornościami;
• LG Scorpion – wczesny mieszaniec, o najwyższym według COBORU plonie w segmencie odmian kiłoodpornych;
• LG Avenger – średniowczesny mieszaniec z programu SCLERO-FLEX, wyróżniający się wybitną tolerancją na zgniliznę twardzikową;
• LG Crypto CL – średniowczesny mieszaniec dedykowany do technologii Clearfield®, łączący odporność na imazamoks z pełnym pakietem zdrowotności. 

Zobacz też: Jak zwalczać zgniliznę twardzikową w rzepaku?